woensdag 25 november 2015

CF en diabetes

Hoe ouder iemand met CF wordt, hoe groter de kans is dat diegene diabetes ontwikkelt. Maar hoe komt dat eigenlijk? En hoe is dat dan, diabetes hebben?

Slijm
Zoals de naam al aangeeft is het slijm van iemand met taaislijmziekte (CF) te taai. Slijm zit niet alleen in je longen, het zit in je hele lichaam. De functie van slijm is rommel afvoeren. Maar bij iemand met CF blijft die rommel achter in het lijf. Het taaie slijm in de longen is met zijn 37 graden een ideale voedingsbodem voor bacteriën. Die bacteriën zorgen weer voor ontstekingen met allerlei nare gevolgen van dien.
Van de spijsverteringsorganen raken vooral de gangen van de alvleesklier verstopt door het taaie slijm. De alvleesklier scheidt verteringssappen af die zorgen voor een goede vertering van het voedsel voordat het naar de darmen gaat. Door verstopping van het taaie slijm kunnen deze verteringssappen de darm niet bereiken. Het voedsel, en vooral het vet, wordt daarom niet goed verteerd. Met als gevolg ernstige (vet)diarree, vermagering en soms hevige buikpijn. Daar komt nog bij dat de alvleesklier wordt aangetast door de achtergebleven enzymen en als het ware verschrompelt.

Insuline
Maar er gebeurt nog meer in de alvleesklier. De eilandjes van Langerhans zijn cellen in de alvleesklier die insuline produceren. Insuline is een hormoon dat van essentieel belang is bij onze suikerstofwisseling. Hierdoor blijft het bloedsuikergehalte in balans. Als er geen of te weinig insuline aangemaakt wordt is de bloedsuikerspiegel veel te hoog en is er sprake van diabetes. Dit merk je bijvoorbeeld door veel dorst hebben en drinken, vaak moeten plassen en afvallen ondanks dat je genoeg eet. Via een eenvoudig bloedonderzoek kan worden vastgesteld of je diabetes hebt.

Diabetes, hoe werkt dat?
In de normalemensenwereld kennen we twee soorten diabetes: type 1 en type 2. Bij type 1 ben je altijd insuline-afhankelijk. Bij type 2 kan een verandering van leefstijl (gezond eten, meer bewegen) er vaak voor zorgen dat het lichaam weer gevoelig wordt voor de aangemaakte insuline. Daarnaast kunnen mensen met type 2 soms nog uit de voeten met tabletten die de bloedsuiker helpen verlagen.
Bij CF is er echter sprake van een andere type diabetes: CFRD, CF related diabetes. Doordat de alvleesklier van mensen met CF op den duur steeds verder zijn functie verliest, wordt er ook geen (of te weinig) insuline geproduceerd. Als de bloedsuikerspiegel te hoog is heb je een hyper. Kenmerken van een hyper zijn veel dorst, veel drinken, slaperigheid en een droge mond. Bij een te lage bloedsuikerspiegel heb je een hypo. Kenmerken van een hypo zijn hoofdpijn, trillen, zweten, bleekheid, wazig zien, een wisselend humeur en honger. Als je een hypo hebt kun je bij wijze van spreken een heel varken op. Of een kleuterklas.
De kunst van diabetes is het vermijden van hypers en hypo's. Omdat dat gezelliger is voor jezelf en je omgeving, maar ook beter voor je bloedvaten. Bij een sterk ontregelde diabetes kun je blijvende schade oplopen aan je ogen, benen, nieren en het hart.

Spuiten
Insuline kun je op twee manieren toedienen. Via een pen of via een pompje. Als je een pen gebruikt geef je jezelf bij iedere maaltijd een injectie met kortwerkende insuline. Meestal doe je dat in je buikvet. Daarnaast spuit je voor de nacht soms nog langwerkende insuline. In een pompje zit kortwerkende insuline. Via een dun slangetje dat met een klein plastic naaldje in je buik zit, druppelt de pomp de insuline in een gestaag tempo je lijf in. Dat heet de basaalstand van de pomp. Deze basaalstand lijkt het meest op hoe een gezonde alvleesklier werkt. Zodra je iets eet waar koolhydraten inzitten dien je wat extra insuline toe. Dit heet een bolus.

Koolhydraten
Maar hoe weet je nou hoeveel insuline je toe moet dienen? Dat is en blijft een heel gepuzzel. Allereerst meet je via een prik in je vinger je bloedsuiker. Dit doe je een paar keer per dag. Meten is immers weten. Vervolgens bereken je hoeveel koolhydraten je eet. Daar heb je tegenwoordig heel handige apps voor. In een bruine boterham zitten bijvoorbeeld 15 gram koolhydraten. Tot slot heeft de diabetesverpleegkundige berekend wat je koolhydraatratio is. Bij mij is die 1:20. Dat wil zeggen dat ik op 20 gram koolhydraten 1 eenheid insuline nodig heb.
Daarnaast is het ook van belang hoe actief je na het eten bent. Door lichaamsbeweging gaat je bloedsuikerspiegel omlaag. Verder zijn koorts, stress, infecties en alcohol ook nog van invloed op je bloedsuikergehalte. Ik zei het niet voor niks: het is en blijft een heel gepuzzel.

Eigen ervaring
Ik ben nu 14 jaar diabeet en heb nog alle fases van behandeling doorlopen. Pillen, injecties en sinds 2008 de pomp. Wat mij betreft heeft een pomp tal van voordelen. Zo is mijn suiker veel beter onder controle. Ik heb behoorlijk minder last van hypo's en hypers. En in tegenstelling tot wat veel mensen denken kun je het pompje eenvoudig afkoppelen. Als je gaat douchen of zwemmen (of gymnastieken in de slaapkamer) maak je met een soepele draai alles los. Het enige wat achterblijft op je buik is een ronde sticker ter grootte van een euromunt. Ook hoef je nog maar een keer in de drie dragen in je buik te prikken, om een nieuw infuussetje te plaatsen. En in het geval van nachtelijke sondevoeding is het eigenlijk helemaal geen doen zonder pompje. Het enige nadeel is dat je altijd wat met je meedraagt. Maar met een beetje fantasie en creativiteit krijg je het kastje, dat ongeveer zo groot is als een ouderwetse pieper (niet de aardappel), onzichtbaar weggemoffeld onder je kleren. Voor alle suikerbeestjes die nog prikken maar twijfelen over een pomp: doe het nou maar gewoon. Echt.

8 opmerkingen:

Elly van Es zei

Helemaal mee eens: de pomp is een vrijheidsgraad er bij!!!
(en dat kunnen CF-jes best gebruiken)
Elly , CF-diabeet

Cash en Els zei

Helder, ik prik nog maar 1x perdag maar als het meer moet gaan worden zal ik aan je advies denken😃

Roel Intveld zei

Wow, hoe actueel kun je zijn. Zit namelijk heel erg te klooien de laatste tijd.
Met veel interesse je verhaal gelezen.
Thanx

sarah zei

Heel interessant om te lezen irène! Ik heb nooit helemaal uitgezocht en begrepen hoe het precies werkt en gaat. Fijn om dat wel te weten. X

Ri zei

Duidelijk. En ook humoristisch.

Gwen Wijker zei

Fijne en duidelijke uitleg. Ik weet niet of ik precies in het plaatje pas van CFRD of dat alleen de prednison mijn hoge suikers veroorzaakt, maar ik heb de insulinepomp gister binnen gekregen op aanraden van de dokter. Ik spuit nu een heleboel eenheden op een dag, maar het lijkt wel of het niet aankomt. Heb altijd tussen de 10 en 20. Ik heb dus ook nooit een hypo gehad. Verder voel ik ook niet aan dat ik een hoge bloedsuiker heb, heb de bijbehorende klachten niet.
Nu gaan we proberen mij in te stellen op een pomp dat is makkelijker te regelen met mijn rare suikerspiegels en ook vanwege transplantatie schijnt dat makkelijker te zijn. Ik krijg aankomende week uitleg en die week daarop word ik ingesteld bij een dagopname. Ik ben benieuwd weer een draadje erbij..

Chronisch eigenwijs zei

Wat een interessante en duidelijke uitleg! Heel fijn om het eens zo te lezen.

Anoniem zei

Ik heb na het eten over het algemeen een bloedsuiker van 11-14. Wat veel problematischer op dit moment is, is de te lage bloedsuikerwaarden. Die kelderen meermalen per dag naar 2-3.5 zonder insulinegebruik ondanks dat ik langzame koolhydraten gebruik.
Zelfs bij een 20 minuten wandelen dipt de bloedsuiker snel.